કાગળનો જવાબ.

ફાંટ્યાં-તૂટ્યાં જેને ગોદડી-ગાભાં આળોટવા ફૂટપાથ;
આંધળી ડોશીનો દેખતો દીકરો કરતો મનની વાત.
‘વાંચી તારાં દુ:ખડાં માડી !
ભીની થઈ આંખડી મારી.’


પાંચ વરસમાં પાઈ મળી નથી એમ તું નાખતી ધા;
આવ્‍યો તે દિ’થી આ હોટલને ગણી માડી વિનાની મા,
બાંધી ફૂટપાયરી જેણે,
રાખ્‍યો રંગ રાતનો એણે !

ભાણીઓ તો, માડી ! થાય ભેળો જે દિ’ મિલો બધી હોય બંધ;
એક જોડી મારાં લૂગડાંમાં એને આવે અમીરીની ગંધ ?
ભાડે લાવી લૂગડાં મોંઘાં,
ખાતો ખારાં દાળિયા સોંઘા.

દવાદારૂં આંહી આવે ન ઢૂંકડાં એવી છે કારમી વેઠ;
રાત ને દિવસ રળું તો યે મારું ખાલીને ખાલી પેટ.
રાતે આવે નીંદરું રૂડી,
મારી કને એટલી મૂડી.

જારને ઝાઝા જુહાર કે’જે, ઊડે આંહી મકાઇનો લોટ;
બેસવા થર કે ઠેકાણું ના મળે કૂબામાં તારે શી ખોટ ?
મુંબઇની મેડિયું મોટી,
પાયામાંથી સાવ છે ખોટી.

ભીંસ વધી ને ઠેલંઠેલા રોજ પડે હડતાલ;
શે’રના કરતાં ગામડામાં મને દેખાય ઝાઝો માલ.
નથી જાવું દાડિયે તારે,
દિવાળીએ આવવું મારે.

કાગળનું તારે કામ શું છે માડી ? વાવડ સાચા જાણ;
તારા અંધાપાની લાકડી થાવાના મેં લીધાં પચખાણ.
હવે નથી ગોઠતું માડી ?
વાંચી તારી આપદા કાળી.’

- ઇન્‍દુલાલ ગાંધી.